NDR


Hoofdmenu
Archief:

Home

Nieuws

Organisatie

Bibliotheek

Fototheek >

Videotheek

Museum

Geschiedenis

Draven in Leeuwarden

KORTEBAAN

Boven: In Leeuwarden werd al lang gedraafd. Tot en met de 19e eeuw
alleen kortebaan wedstrijden, zoals hier op het Zaailand in 1830,
om de Gouden Koningszweep. Koning Willem I reikte hem uit.

Boven: Deze ingekleurde pentekening is een kopie
van het schilderij daarboven.

Boven: Deze ingekleurde zwart-wit foto is gebruikt als ansichtkaart.
Het lijkt op een apart kortebaan parcours, binnen de grasbaan van de
Wilhelminabaan, want rechts in de verte is een tribune te zien met vlaggen.
Zie ook de luchtfoto hieronder.


Gouden Zwepen in Leeuwarden

Leeuwarden kent een lange historie met door de koning uitgeloofde
Gouden Zwepen. Het Fries Museum heeft er een aantal in depot en
de mooiste ligt in een vitrine in de permanente tentoonstelling.
Die kunt u dus altijd gaan bewonderen.

Gouden_Zweep

Boven: Deze met goud gemonteerde prijszweep uit 1811 is gemaakt
door Petrus Rienstra en is sinds 2014 te bewonderen in het nieuwe
Fries Museum te Leeuwarden, in de afdeling 'Geschiedenis van Friesland'.
De zweep werd gewonnen door een paard van S. M. Visser te Akkrum.
(foto HH, 2016)

Voor meer informatie over en foto's van kortebaanwedstrijden en
Gouden Zwepen in Friesland:
Click hier


LANGEBAAN


LEEUWARDEN IJSBAAN 1899-1904
De langebaandraverijen deden voor het eerst hun intrede in Friesland in 1899. Het initiatief daartoe werd genomen door de heren Herman Schaap en B.S. Hylkema, die in overleg met het Noorder Sportcomité uit Groningen onder de bezielende leiding van de heer G. Rost het ijsbaanterrein van de Leeuwarder IJsclub huurden. Op deze ijsbaan aan het einde van de Bleekerstraat werd een kleine, komvormige drafbaan uitgezet, die 571 meter lang was. De eerste draverijen op deze grasbaan werden op 24 juli 1899 gehouden en deze trokken zoveel publiek, dat het terrein direct voor vijf jaar gehuurd werd.
In 1900 en 1901 organiseerde het eerder genoemde comité telkens twee meetings, waarna op 18 juni 1902 de Leeuwarder Harddraverij-vereeniging, onder voorzitterschap van de heer H. Gorter, de organisatie overnam. Het gezellige terrein van de ijsbaan was eigenlijk niet geschikt voor de drafsport, het was te klein en te gevaarlijk. Men vond in 1905 een veel geschikter terrein in de vorm van de Wilhelminabaan (zie hieronder). De ijsbaan lag ten noordoosten van het Rengerspark, waar nu de Rengerslaan ligt en liep tot aan het water van de Oude Meer, ongeveer tussen de huidige Chr. Hogeschool Noord-Nederland (CHN) en Nijenhove aan de Dekamastraat.

Bronnen:
W. Dolk: Leeuwarden in oude ansichten. Zaltbommel, 1967;
W. Dolk: Leeuwarden gephotographeerd. Leeuwarden, 1975;
Melis A. van Seijen: Op reis door Friesland in grootmoeders tijd, dl. I en dl. 2. Leeuwarden, 1971;
R. Visscher: Leeuwarden van 1846 tot 1906. Den Haag, 1908.

Boven: Deel van platlegrond van Leeuwarden uit 1915 met rechtsboven
de ijsbaan naast het Rengerspark en met links onder de Wilhelminabaan.
Ontleend aan: Rene Kunst e.a. (red.): Leeuwarden 7.50-2000
Hoofdstad van Friesland. Franeker, 1999.



LEEUWARDEN WILHELMINABAAN 1905-1911; 1917-1962 (1911-1962)

De ijsbaan aan de Bleekerstraat was als drafbaan te klein en te gevaarlijk. Over de aanleg van een nieuwe baan ontstond verschil van mening binnen de gelederen van de zeshonderd leden tellende Leeuwarder Harddraverij Vereeniging. Na een woelige vergadering, begin 1905, werd de vereniging ontbonden en velen gingen, met de aanwezige kasgelden, over naar de nieuw opgerichte `Friesche Sportclub tot exploitatie van een sportterrein in Leeuwarden'. De Sportclub kocht een terrein land van 18,5 pondemaat (circa 6,8 ha), gelegen aan de Harlinger Trekvaart, direct ten westen van de Sneekerkade. Het terrein werd geëgaliseerd, de sloten werden gedempt, aan de stadszijde met een schutting afgesloten, terwijl aan de overzijde een beplante wal werd aangebracht. Op het terrein werd een drafbaan van 825 meter lengte aangelegd, die naar binnen wat afhelde, in de bochten meer dan op de rechte einden. Links van de ingang aan de Harlinger Trekweg en vlak bij de finish was een tribune met 500 zitplaatsen gebouwd.

De Friesche Sportclub kocht het terrein voor f 48.000 en de inrichting had haar f 12.000 gekost. Op deze baan, die de naam Wilhelminabaan kreeg, werd linksom gereden. De baan werd op vrijdag 9 juni 1905 officieel geopend met een drafmeeting. Op de Wilhelminabaan werden ook tennisvelden aangelegd, terwijl er eveneens gevoetbald en gehockeyd werd. Dikwijls vonden er concoursen hippique en veetentoonstellingen plaats.
In de eerste moeilijke jaren na de afkondiging in 1911 van het verbod op de totalisator en bookmakers vonden er geen langebaandraverijen meer plaats. Maar op initiatief van een der oudste Friese dravereigenaren, Herman Schaap uit Leeuwarden, werd op 31 augustus 1911 begonnen met de zogenaamde 800-meterdraverijen, die een groot succes werden en weldra door tal van banen overgenomen werden. Het paardenbestand was door het totalisatorverbod drastisch ingekrompen, maar nu kon men met een relatief klein aantal van zestien à twintig dravers een gehele meeting vullen met ecn A- en B-draverij met series en finales met telkens vier paarden. Pas vanaf 1917 werden er ook weer langebaanmeetings georganiseerd op de Wilhelminabaan, meestal twee per jaar.

De 800-meterdraverijen in Nederland zouden tot het midden van de zestiger jaren van de 20ste eeuw blijven bestaan, daarna werden ze nog een enkele maal als curiositeit verreden.

In 1919 vestigde de pikeur Jan F. de Boer zich als trainer aan de Wilhelminabaan, in de wandeling 'kleine Jan' genoemd, ter onderscheiding van zijn oudere broer Jan G. de Boer, eveneens pikeur, die `grote' of `schele' Jan genoemd werd. Later zou Lammert Hof op de baan als trainer werkzaam zijn. In de jaren dertig en veertig van de 20ste eeuw werden ook af en toe rennen op de Wilhelminabaan gehouden.

Op 20 juli 1962 werden voor de laatste maal draverijen op deze baan verreden. De kleine, gezellige, kleigrasbaan viel ten prooi aan de stadsuitbreiding. Nu staan er op het terrein tussen de Harlinger Trekvaart en de Tesselschadestraat de grote gebouwen van Postbank, UWV en Landbouwcentrum. Zie voor de ligging van de Wilhelmina-baan de kaart bij Leeuwarden IJsbaan, hierboven.

Bron. R. Visscher: Leeuwarden van 1846 tot 1906. Den Haag, 1908.

Boven: Luchtfoto van de Wilhelminabaan uit 1925, met rechtsboven
de stallen van J.F. de Boer en in het midden, achter de
NV Stoommeelfabriek Fortuna, de tribune en rechterstoel.
(uit: D. Swierstra, Oud-Leeuwarden vanuit de lucht, 1996;
Foto AVIODROME Luchtfotografie - Lelystad)

Boven: In de jaren 1935 tot en met 1939 werd in Leeuwarden een
Gouden Zweep voor de 800-meterdraverijen uitgeloofd, welke meetings
enorm veel volk trokken. Hier de belangstelling tijdens de meeting
van vrijdag 21 juli 1939. Op de achtergrond de stal van J.F. de Boer.
(uit: Fen Fryske Groun, 28 juli 1939)

Boven: W Petrosia leidt voor Windekind te Leeuwarden 14 juli 1936.
De hoge haag moest het zicht op de baan van buiten af weg nemen.
Men moest entree betalen om de koersen te kunnen zien.
Minkema noemt dit "een beplante wal" dus deze foto is
genomen aan de overzijde vanuit de tribune gezien,
bij het ingaan van de laatste bocht.

Boven: Luitenant koerst hier met John Siderius
te Leeuwarden op 2-10-1949.


Boven: Yrma Dunst (rechts met Dirk Bolwijn) en
Zilverreiger S (links met Bonne de Jong) strijden in
1962 te Leeuwarden om de winst in de 800 m koers.
De laatste keer dat er in Leeuwarden is gekoerst.

  terug naar boven

© Copyright Archief NDR


Submenu
Fototheek:

Paarden

Koersen

Mensen

< Renbanen

Diverse